İçindekiler10 bölüm
Şahıs şirketi limited şirkete, ticari işletmenin aktif ve pasifiyle bütün hâlinde yeni bir limited şirkete devredilmesiyle dönüştürülür. Devrin vergisiz olması için Gelir Vergisi Kanunu m. 81/2'deki üç şart birlikte sağlanmalıdır: işletme bilanço esasına göre defter tutmalı, bilanço şirkete aynen geçirilmeli ve işletme sahibi devir bilançosundaki öz sermaye kadar ortaklık payı almalıdır.
Bu şartlardan biri eksik kalırsa işlem hukuken yine yapılabilir, ancak vergi açısından bir satış sayılır: stoklar ve demirbaşlar için fatura ve KDV gündeme gelir, kayıtlı değerin üzerinde oluşan fark kazanç olarak vergilendirilir. Yani asıl iş, şirket kurmaktan çok devri doğru kurgulamaktır.
Bu yazıda dönüşümün iki hukuki yolunu, vergisiz devrin şartlarını, KDV, harç ve devreden KDV tarafındaki sonuçları ve adım adım uygulamayı bir örnekle anlatıyoruz. Henüz hangi yapının size uygun olduğuna karar vermediyseniz önce şahıs şirketi mi limited şirket mi karşılaştırmamıza göz atabilirsiniz.
Kısa Cevap
- Hukuki çerçeve: Türk Ticaret Kanunu m. 194/2'ye göre bir ticari işletme, bir ticaret şirketine dönüştürülebilir; bu durumda tür değiştirmeye ilişkin hükümler (TTK m. 182-193) kıyasen uygulanır. Alternatif olarak işletme, kurulan limited şirkete ayni sermaye olarak da konulabilir.
- Vergisiz devir (GVK m. 81/2): Bilanço esasına göre defter tutan işletmenin bilançosu şirkete bütün hâlinde devredilir, şirket bilançosuna aynen geçirilir ve işletme sahibine öz sermaye tutarında ortaklık payı verilir. Bu durumda değer artışı kazancı hesaplanmaz.
- KDV: GVK m. 81 kapsamındaki işlemler KDV Kanunu m. 17/4-c ile KDV'den istisnadır.
- Devreden KDV: Şahıs işletmesinin devreden KDV'si şirkete geçebilir, ancak 2/8/2024'ten itibaren şirketin bunu indirebilmesi vergi incelemesi şartına bağlıdır.
- İşletme hesabı ve basit usul: Kazancı bilanço esasına göre tespit edilmeyen işletmeler GVK m. 81/2 kapsamına girmez; bu durumda varlıkların şirkete geçişi genel hükümlere göre vergilendirilir.
- Şahıs işletmesinin geçmiş yıl zararları şirkete taşınamaz; GİB özelgelerine göre kurumlar vergisi matrahından indirilemez.
Şahıs Şirketi "Dönüşür" mü, "Devredilir" mi?
Günlük dilde "şahıs şirketi" denir ama hukuken ortada bir şirket yoktur: şahıs işletmesi (ferdi işletme), sahibinin tüzel kişiliği olmayan ticari işletmesidir. Limited şirket ise ayrı bir tüzel kişidir. Bu nedenle "dönüşüm", aslında işletmenin bütün varlık ve borçlarıyla yeni bir tüzel kişiye geçmesi anlamına gelir.
Ticaret hukukunda bunun iki yolu vardır:
| Yol | Dayanak | Değer tespiti | Uygulamadaki karşılığı |
|---|---|---|---|
| Ticari işletmenin şirkete dönüştürülmesi | TTK m. 194/2 (TTK m. 182-193 kıyasen) | Yeminli mali müşavir (YMM) veya serbest muhasebeci mali müşavir (SMMM) raporu | Ticaret sicilinde "nevi değişikliği" olarak bilinen işlem |
| Kuruluşta ticari işletmenin ayni sermaye olarak konulması | TTK'nın ayni sermayeye ilişkin hükümleri | Mahkemece atanan bilirkişi raporu | Yeni şirket kurulurken işletmenin sermaye olarak getirilmesi |
Bu ayrım, Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Şirketlerde Yapı Değişikliği ve Ayni Sermaye Konulmasında Siciller Arası İşbirliğine İlişkin Tebliği'nde de açıkça görülür: tür değişikliğinde mal ve hakların değeri YMM veya SMMM tarafından, sermaye şirketinin kuruluşu sırasında bir ticari işletmenin devralınmasında ise mahkemece atanan bilirkişi tarafından tespit edilir (Tebliğ m. 5/1-b ve c).
Hangi yolun seçileceği; işletmenin büyüklüğüne, taşınmaz ve araç gibi sicile kayıtlı varlık olup olmadığına ve sicil müdürlüğünün uygulamasına göre değişir. Her iki yolda da vergisel sonuç aynı şartlara bağlıdır: GVK m. 81/2.
Vergisiz Devrin Üç Şartı (GVK m. 81/2)
Gelir Vergisi Kanunu'nun 81. maddesi "vergilendirilmeyecek değer artışı kazançları"nı sayar. İkinci bent şöyledir:
Kazancı bilanço esasına göre tespit edilen ferdi bir işletmenin bilançosunun bir sermaye şirketine aktif ve pasifiyle bütün halinde devrolunması, devir alan şirketin bilançosuna aynen geçirilmesi ve devredilen ferdi işletmenin sahip veya sahiplerinin şirketten, devir bilançosuna göre hesaplanan öz sermayesi tutarında ortaklık payı alması (Bu ortaklık payını temsil eden hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır.).
Bu cümle üç ayrı şart içerir; üçü birlikte sağlanmadıkça istisna uygulanmaz.
1. İşletme bilanço esasına göre defter tutmalı
Hüküm yalnızca kazancı bilanço esasına göre tespit edilen işletmeleri kapsar. İşletme hesabı esasına göre defter tutan ya da basit usulde vergilendirilen bir işletmenin devri GVK m. 81/2'den yararlanamaz. Bu işletmelerde devreden varlıklar için fatura düzenlenir ve satış kazancı genel hükümlere göre vergilendirilir. KDV tarafı ise mükellefiyet türüne göre ayrılır: işletme hesabı esasındaki işletmenin teslimi KDV'ye tabidir; kazancı basit usulde tespit edilen işletmenin teslimleri ise KDV Kanunu m. 17/4-a ile KDV'den istisnadır, yani faturada KDV hesaplanmaz. Mükellefiyet türleri arasındaki farkı basit usul mü gerçek usul mü yazısında anlattık.
İşletme hesabı esasındaysanız ve vergisiz devir sizin için önemliyse, önce bilanço esasına geçip devri sonraki bir dönemde planlamak bir seçenektir. Geçişin hangi dönemden itibaren yapılabileceğini ve açılış bilançosunun nasıl hazırlanacağını mali müşavirinizle birlikte değerlendirin.
2. Bilanço bütün hâlinde devredilmeli ve aynen geçirilmeli
"Aktif ve pasifiyle bütün hâlinde" ifadesi, işletmenin tüm varlıklarının ve tüm borçlarının şirkete geçmesi demektir. Sadece stokları ya da sadece makineleri şirkete aktarmak bu şartı karşılamaz; bu bir kısmi devirdir ve satış hükümlerine tabidir.
"Aynen geçirilmesi" ise varlıkların şirket bilançosuna kayıtlı değerleriyle alınması anlamına gelir. Değer tespit raporu varlıkların piyasa değerini gösterse bile şirket kayıtlarını devir bilançosundaki tutarlarla açar. GİB'in özelgelerinde de devralan şirketin, devralınan amortismana tabi iktisadi kıymetleri kayıtlı değerleri üzerinden ve kalan faydalı ömürleri boyunca amortismana tabi tutmaya devam edeceği belirtilmiştir. Amortismanın nasıl işlediğini amortisman nedir yazısında bulabilirsiniz.
3. İşletme sahibine öz sermaye tutarında ortaklık payı verilmeli
Devir bilançosundaki öz sermaye, yani aktif toplamından borçların düşülmesiyle kalan tutar, işletme sahibine şirket payı olarak verilmelidir. Bu tutarın şirkete borç olarak kaydedilmesi, yani işletme sahibinin şirketten alacaklı gösterilmesi şartı karşılamaz; karşılık mutlaka ortaklık payı olmalıdır.
Parantez içindeki "nama yazılı hisse senedi" şartı anonim şirket dönüşümleri için önem taşır. Limited şirkette esas sermaye payı için senet düzenlenebilir, ancak TTK m. 593/2 uyarınca bu senet yalnızca ispat aracı olarak veya nama yazılı senet şeklinde olabilir; hamiline senet çıkarılamaz. Esas sermaye payları ayrıca pay defterine ve ticaret siciline ortakların adıyla kaydedilir.
Örnek: Devir Bilançosu ve Ortaklık Payı
Kazancını bilanço esasına göre tespit eden bir e-ticaret işletmesinin devir bilançosu şöyle olsun:
| Aktif | Tutar (TL) | Pasif | Tutar (TL) |
|---|---|---|---|
| Kasa ve banka | 300.000 | Satıcılara borçlar | 650.000 |
| Ticari alacaklar | 400.000 | Banka kredisi | 400.000 |
| Ticari mallar (stok) | 600.000 | Öz sermaye | 750.000 |
| Demirbaşlar (net) | 500.000 | ||
| Toplam | 1.800.000 | Toplam | 1.800.000 |
Öz sermaye = Aktif toplamı − Borçlar
= 1.800.000 − (650.000 + 400.000)
= 750.000 TL
İşletme sahibine verilecek ortaklık payı = 750.000 TL
Kuruluşta bu tutar ayni sermaye olarak şirket sermayesini oluşturur. Stoklar 600.000 TL, demirbaşlar 500.000 TL net değerle şirket defterlerine geçer; satıcılara ve bankaya olan borçlar da şirketin borcu olur. Değer tespit raporu stokların piyasa değerini daha yüksek gösterse bile şirket kayıtları kayıtlı değerle açılır, bu yüzden devir anında vergilendirilecek bir değer artışı doğmaz.
Öz sermaye, limited şirket için öngörülen asgari sermaye tutarının altında kalıyorsa, aradaki fark nakdi sermaye olarak eklenir. 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete: 25/11/2023 – 32380) ile limited şirketlerde asgari sermaye 50.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu tutar zaman içinde değiştirilebildiği için kuruluş öncesinde yürürlükteki tutarı teyit edin. Öz sermayesi negatif olan, yani borçları varlıklarını aşan bir işletme ise bu yolla şirkete dönüştürülemez; önce sermaye konulması veya borçların kapatılması gerekir.
Vergisel Sonuçlar Tek Tabloda
| Başlık | Şartlar sağlanırsa | Dayanak |
|---|---|---|
| Gelir vergisi (değer artışı) | Değer artışı kazancı hesaplanmaz, vergilendirilmez | GVK m. 81/2 |
| KDV | Devir KDV'den istisnadır | KDV Kanunu m. 17/4-c |
| Devreden KDV | Şirkete geçebilir; indirimi vergi incelemesi sonucuna bağlıdır | KDV Kanunu m. 17/4-c, KDV Genel Uygulama Tebliği II/F-4.3 |
| Harçlar | Limited şirketlerin kuruluş, sermaye artırımı, devir ve nev'i değişikliği işlemleri harçtan istisnadır | Harçlar Kanunu m. 123 |
| Tapu harcı | Devir sermaye artırımı niteliğindeyse aranmadığı yönünde özelge bulunur | GİB özelgesi (aşağıda) |
| Geçmiş yıl zararları | Şirkete taşınamaz | GİB özelgesi (aşağıda) |
| Amortisman | Kayıtlı değer ve kalan faydalı ömür üzerinden devam eder | GİB özelgesi (aşağıda) |
KDV istisnası
KDV Kanunu m. 17/4-c, "Gelir Vergisi Kanununun 81 inci maddesinde belirtilen işlemler"i KDV'den istisna eder. Dolayısıyla GVK m. 81/2 şartlarına uygun bir devirde stoklar, demirbaşlar ve diğer varlıklar için KDV hesaplanmaz. Şartlardan biri eksikse bu istisna düşer; ancak devrin KDV'ye tabi olup olmadığı ayrıca diğer istisnalara göre değerlendirilir. Örneğin kazancı basit usulde tespit edilen bir işletme GVK m. 81/2'den yararlanamasa da teslimleri KDV Kanunu m. 17/4-a ile istisna olduğundan devirde KDV hesaplanmaz. Başka bir istisna yoksa devir KDV'ye tabi bir teslim olur.
Devreden KDV: Vergi incelemesi şartı
Şahıs işletmesinin beyannamesinde "sonraki döneme devreden KDV" varsa, bu tutar kaybolmaz; ancak şirkete otomatik olarak da geçmez. KDV Kanunu m. 17/4-c'nin parantez içi hükmüne göre işlem sonunda faaliyetini bırakan mükellefin yüklendiği ve indiremediği vergiler, varlıkları devralan tarafından mükerrer indirime yol açmayacak şekilde ve VUK'ta düzenlenen zamanaşımı süreleriyle bağlı olmaksızın yapılacak vergi incelemesi sonucuna göre indirilir.
Bu şart, 7524 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle getirildi ve 2/8/2024 tarihinden itibaren uygulanıyor. 52 Seri No.lu Tebliğ ile KDV Genel Uygulama Tebliği'ne eklenen açıklamaya göre süreç şöyle işler:
- Devralan şirket, bağlı olduğu vergi dairesine vergi incelemesi talep eden bir dilekçe verir.
- Vergi dairesi talebi yetkili denetim birimine aktarır.
- İnceleme raporunda uygun görülen tutar, raporun vergi dairesi kayıtlarına intikal ettiği dönemin KDV beyannamesinde şirket tarafından indirilir.
İnceleme sonucunda tutarın tamamının değil bir kısmının uygun bulunabileceğini de hesaba katın. Bu nedenle devreden KDV'si yüksek bir işletmede, devir tarihini ve devreden KDV'yi eritme planını önceden konuşmak önemlidir. Konunun genel mantığını devreden KDV nedir yazısında anlattık.
Harç ve tapu harcı
Harçlar Kanunu m. 123'e göre anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin kuruluş, pay devri, sermaye artırımı, birleşme, devir, bölünme ve nev'i değişiklikleri nedeniyle yapılacak işlemler (yargı harçları hariç) bu Kanunda yazılı harçlardan istisnadır.
İşletmeye kayıtlı bir taşınmaz varsa tapuda şirket adına tescil gerekir. Sakarya Vergi Dairesi Başkanlığının 26/7/2010 tarihli özelgesinde, GVK m. 81/2 şartlarına uygun devir şirketin sermaye artırımı niteliğindeyse tapu harcı aranmayacağı, sermaye artırımı niteliğinde değilse tapudaki tescil işleminden harç alınması gerektiği belirtilmiştir. Özelgeler yalnızca başvuran mükellefin somut durumu için verilir; taşınmazlı devirlerde tapu müdürlüğü ve vergi idaresinin güncel uygulamasını önceden teyit edin. Damga vergisi istisnalarının kapsamını da işlem öncesinde mali müşavirinizle birlikte kontrol edin.
Geçmiş yıl zararları şirkete geçmez
Şahıs işletmesinin önceki yıllardan devreden zararı varsa, bunu şirkete taşıyıp kurumlar vergisinden düşmek mümkün değildir. Adana Vergi Dairesi Başkanlığının 1/6/2017 tarihli özelgesinde, GVK m. 81/2 kapsamında devralınan ferdi işletmenin cari ve geçmiş yıl zararlarının şirketin kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılamayacağı belirtilmiştir. Gerekçe, kurumlar vergisinde zarar devrine imkân tanıyan hükmün yalnızca Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamındaki devir ve bölünmeleri kapsamasıdır.
Bu, devir tarihini seçerken dikkate alınması gereken bir maliyettir: işletmenin ciddi bir birikmiş zararı varsa, zararın gelir vergisi beyannamesinde mahsup edilebileceği bir dönemi beklemek ekonomik olarak daha mantıklı olabilir.
Şahıs işletmesinin son beyanı
Devir tarihiyle birlikte şahıs işletmesinin faaliyeti sona erer. Devir tarihine kadar elde edilen ticari kazanç, işletme sahibinin yıllık gelir vergisi beyannamesinde beyan edilir; devir tarihinden sonraki işlemler şirketin defterlerine kaydedilir.
Adım Adım Dönüşüm Süreci
1. Ön değerlendirme
Başlamadan önce şu sorulara cevap verin:
- İşletme bilanço esasına göre mi defter tutuyor?
- Öz sermaye pozitif mi ve asgari sermayeyi karşılıyor mu?
- Sicile kayıtlı taşınmaz, araç, marka var mı?
- Devreden KDV ve geçmiş yıl zararı ne kadar?
- Çalışan var mı, işyeri SGK'da hangi sicil numarasıyla kayıtlı?
- Banka kredileri ve kira, tedarik, pazaryeri sözleşmeleri devre izin veriyor mu?
2. Devir bilançosunu hazırlayın
Devir tarihini belirleyin ve o tarih itibarıyla kesin mizan ve bilanço çıkarın. Stok sayımı, kasa ve banka mutabakatı, cari hesap mutabakatları ve demirbaş listesi bu aşamada tamamlanmalıdır. Kayıtları güncel tutulan bir işletmede bu iş günler değil saatler sürer; Paramset ön muhasebe programı gibi bir araçla cari, stok ve kasa bakiyelerini devir tarihine göre tek ekranda raporlayabilirsiniz. Cari hesapların neden önemli olduğunu cari hesap nedir yazısında anlattık.
3. Değer tespit raporunu alın
Seçilen hukuki yola göre değer tespiti yapılır:
- TTK m. 194/2 dönüşümünde: malvarlığı unsurlarının değerini ve işletmenin özvarlığını tespit eden YMM veya SMMM raporu,
- Ayni sermaye olarak kuruluşta: şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesince atanan bilirkişinin raporu.
Rapor, ticaret sicili başvurusunun temel belgesidir. Rapordaki değer ile devir bilançosundaki kayıtlı değer arasındaki farkın şirket kayıtlarına nasıl yansıtılacağını mali müşavirinizle netleştirin; vergisiz devir için esas olan kayıtlı değerdir.
4. Şirket sözleşmesini hazırlayın ve tescil başvurusu yapın
Şirket sözleşmesinde sermaye, ayni sermaye olarak konulan ticari işletme ve karşılığında verilecek paylar açıkça yazılır. Başvuru MERSİS üzerinden hazırlanır ve ticaret sicili müdürlüğüne yapılır. Belge listesi sicil müdürlüğüne göre farklılık gösterebildiği için başvurudan önce müdürlükten güncel listeyi alın. Tescilden sonra şirket, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir; ilanların nasıl sorgulandığını Ticaret Sicil Gazetesi nedir yazısında bulabilirsiniz.
5. Sicile kayıtlı varlıkları devredin
Yukarıdaki Tebliğ uyarınca ticaret sicili müdürlüğü, tescille eş zamanlı olarak tapu, gemi ve fikrî mülkiyet gibi sicillere bildirim yapar. Bu sicillerde kayıtlı varlıklar şirket adına tescil edilir veya kayda şerh düşülür; araç, marka gibi varlıklar için ilgili kurumlarda ayrıca işlem gerekebilir.
6. Vergi dairesi işlemlerini tamamlayın
- Şahıs işletmesinin faaliyetinin sona erdiğini vergi dairesine bildirin.
- Şirketin vergi mükellefiyeti ve vergi levhası oluşur; e-fatura, e-defter ve e-arşiv sistemlerine şirket adına yeniden kayıt gerekir. Mali mühür ve başvuru adımları için e-fatura başvurusu nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz.
- Devreden KDV varsa vergi incelemesi talep dilekçesini verin.
- Şahıs işletmesinin son dönem KDV ve muhtasar beyannamelerini, devir tarihine kadar olan işlemler için eksiksiz verin.
7. Çalışanları ve SGK'yı aktarın
İşyeri devrinde iş sözleşmeleri bütün hak ve borçlarıyla devralan şirkete geçer (İş Kanunu m. 6); devir tek başına fesih sebebi değildir. Devralan şirket, 5510 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca işyeri bildirgesiyle SGK'ya bildirim yapar. Bildirim süresi kısadır; devir tarihiyle birlikte planlayın.
8. Ticari ilişkileri güncelleyin
Banka hesapları, POS sözleşmeleri, pazaryeri satıcı hesapları, kira sözleşmesi, sigorta poliçeleri, abonelikler ve müşteri sözleşmeleri şirket unvanına taşınır. Tedarikçilere yeni unvan ve vergi numarası bildirilmezse, devir sonrasında eski unvana fatura kesilmeye devam edilir ve bu belgeler şirketin gideri olarak kullanılamaz.
Sık Yapılan Hatalar
- Sadece bazı varlıkları devretmek. "Stokları şirkete aktaralım, eski borçları şahsi olarak kapatalım" yaklaşımı bütün hâlinde devir şartını bozar; işlem satış sayılır.
- Öz sermayeyi şirkete borç olarak yazmak. İşletme sahibine pay yerine alacak kaydı açmak, GVK m. 81/2'nin üçüncü şartını karşılamaz.
- Kayıtlı değer yerine rapor değeriyle açılış yapmak. "Aynen geçirilmesi" şartı, şirket kayıtlarının devir bilançosundaki tutarlarla açılmasını gerektirir.
- İşletme hesabı esasında devri vergisiz sanmak. GVK m. 81/2 yalnızca bilanço esasındaki işletmeleri kapsar.
- Devreden KDV'yi şirkette doğrudan indirmek. İnceleme raporu olmadan yapılan indirim, cezalı tarhiyat riski taşır.
- Geçmiş yıl zararlarını şirkete taşımaya çalışmak. Özelgelere göre bu zararlar kurumlar vergisi matrahından indirilemez.
Sık Sorulan Sorular
Şahıs şirketini limited şirkete dönüştürünce vergi numarası değişir mi? Evet. Şahıs işletmesi, sahibinin T.C. kimlik numarasına bağlı vergi kimlik numarasıyla çalışır; limited şirket ise tüzel kişi olarak ayrı bir vergi kimlik numarası alır. Faturalar, e-belgeler ve sözleşmeler devir tarihinden itibaren şirket bilgileriyle düzenlenir.
Basit usul mükellefi vergisiz devirden yararlanabilir mi? Hayır. GVK m. 81/2 yalnızca kazancı bilanço esasına göre tespit edilen işletmeleri kapsar. Basit usul veya işletme hesabı esasındaki bir işletmenin varlıkları şirkete geçerken genel hükümler uygulanır.
Devir sırasında KDV ödenir mi? GVK m. 81 şartlarına uygun bir devirde ödenmez; işlem KDV Kanunu m. 17/4-c ile istisnadır. Şartlar sağlanmazsa 17/4-c istisnası uygulanmaz; başka bir istisna yoksa devir KDV'ye tabi bir teslim olur. Basit usul mükellefinin teslimleri ise KDV Kanunu m. 17/4-a ile istisna olduğundan GVK m. 81 dışında kalsa da KDV hesaplanmaz.
Şahıs işletmesinin devreden KDV'si yanar mı? Yanmaz, ancak şirketin bunu indirebilmesi için vergi dairesine dilekçeyle başvurup vergi incelemesi talep etmesi gerekir. İndirim, inceleme raporunda uygun görülen tutar kadar yapılır.
Şahıs işletmesinin borçları ne olur? Bütün hâlinde devirde borçlar da şirkete geçer ve şirket bilançosunda yer alır. Alacaklılar ve bankalar açısından devrin hukuki sonuçları (kefalet, teminat, kredi sözleşmelerindeki devir yasağı gibi) ayrıca değerlendirilmelidir; kredi sözleşmelerinde bankanın onayı genellikle gereklidir.
Dönüşümden sonra şirkete ortak alabilir miyim? Evet. Şirket tescil edildikten sonra pay devri veya sermaye artırımıyla yeni ortak alınabilir. Ortaklarla şirket arasındaki para hareketlerinin nasıl kaydedileceğini ortaklar cari hesabı yazısında anlattık.
Özet
Şahıs şirketini limited şirkete dönüştürmek, ticari işletmenin bütün varlık ve borçlarıyla yeni bir tüzel kişiye geçmesidir. Hukuken TTK m. 194/2'deki dönüşüm yolu veya kuruluşta ayni sermaye yolu kullanılabilir. Vergisel açıdan belirleyici olan GVK m. 81/2'dir: bilanço esası, bilançonun bütün hâlinde ve aynen devri ve öz sermaye kadar ortaklık payı şartları sağlanırsa değer artışı vergilendirilmez ve devir KDV'den istisnadır.
Şartlardan biri eksik kalırsa işlem satış sayılır. Devreden KDV şirkete ancak vergi incelemesi sonucuna göre geçer; şahıs işletmesinin geçmiş yıl zararları ise taşınamaz. Asgari sermaye, harç istisnaları ve inceleme uygulaması zaman içinde değişebildiği için işlem öncesinde yürürlükteki mevzuatı teyit edin; devir bilançosu, değer tespiti ve tescil aşamalarında mali müşavirinizle birlikte hareket edin.
Kaynaklar
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, m. 81 — GİB, Diğer Kazanç ve İratların Vergilendirilmesi Rehberi (2025), "Vergilendirilmeyecek değer artışı kazançları" bölümü
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, m. 17/4-c — 7524 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle değişik hâli: TÜRMOB, 7524 Sayılı Kanun karşılaştırmalı metin
- Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Seri No: 52) — Resmî Gazete: 31/10/2024 – 32708, madde 13 (KDV GUT II/F-4.3: devreden KDV'de vergi incelemesi şartı)
- Şirketlerde Yapı Değişikliği ve Ayni Sermaye Konulmasında Siciller Arası İşbirliğine İlişkin Tebliğ — Resmî Gazete: 31/10/2012 – 28453, m. 4 ve 5
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 182-193 (tür değiştirme) ve m. 194 (ticari işletmenin ticaret şirketine dönüşmesi)
- 492 sayılı Harçlar Kanunu, m. 123
- Sakarya Vergi Dairesi Başkanlığı özelgesi, 26/7/2010, B.07.1.GİB.4.54.15.01-HARÇ-6 — ferdi işletmenin sermaye şirketine devrinde tapu harcı
- Adana Vergi Dairesi Başkanlığı özelgesi, 1/6/2017, 19341373-125[ÖZELGE-2015/2]-62 — devralınan ferdi işletmenin geçmiş yıl zararları
- GİB özelgesi: Ferdi işletmenin sermaye şirketine devri ile ilgili işlemlerin vergi kanunları karşısındaki durumu — kazanç beyanı, KDV istisnası, amortismanın devamı
- TÜRMOB Sirküleri — Anonim ve Limited Şirketlerin 31.12.2026 Tarihine Kadar Asgari Sermaye Tutarı Yükümlülüklerini Yerine Getirmesi Gerekiyor — 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete: 25/11/2023 – 32380)